EMV-richtlijnen en SBM 2024
Uitleg over het bouwbiologische beoordelingskader SBM-2024 en de aanvullende HF-meetstandaard van Roman Schilling.
Wat is de SBM-2024?
De SBM-2024 (Standard der Baubiologischen Messtechnik) is een bouwbiologische richtlijn van het Institut für Baubiologie + Nachhaltigkeit (IBN) in Duitsland.
De richtlijn beschrijft hoe woon- en werkomgevingen bouwbiologisch onderzocht en beoordeeld kunnen worden op elektromagnetische velden en andere factoren die van invloed kunnen zijn op het binnenmilieu.
De SBM-2024 is geen wettelijke norm of veiligheidsnorm. Binnen de bouwbiologie wordt de richtlijn gebruikt als beoordelingskader, waarbij vooral wordt gekeken naar langdurige belasting, rust- en slaapplaatsen en het voorzorgsprincipe.
Eerdere versies van de richtlijn verschenen onder andere in 1992, 1997, 2003, 2008 en 2015. De versie uit 2024 bevat herziene beoordelingsrichtlijnen en meetvoorwaarden.
Wat u aan de SBM-2024 heeft
Een meetwaarde op zichzelf zegt vaak weinig. De kracht van de SBM-2024 is dat meetresultaten worden geplaatst binnen een duidelijk referentiekader.
De richtlijn werkt met vier categorieën: geen afwijking, lichte afwijking, sterke afwijking en extreme afwijking. Daardoor wordt zichtbaar hoe een gemeten waarde zich verhoudt tot wat binnen de bouwbiologie als rustig, verhoogd of duidelijk belastend wordt beschouwd.
De nadruk ligt daarbij vooral op rustplaatsen en slaapruimtes. Dat zijn de plekken waar herstel plaatsvindt en waar langdurige blootstelling het meest relevant wordt geacht.
Hieronder ziet u de kleurindeling van de SBM-2024 voor de belangrijkste elektromagnetische velden.
De categorie geen afwijking (groen) is binnen dit voorzorgskader het streefgebied voor slaapruimtes. Dit betekent niet dat er geen veld aanwezig is. Een kleur geeft een bouwbiologische indeling aan en is geen individuele voorspelling van gezondheidseffecten.
Klik op de afbeelding om deze groter te bekijken.
De meetmethode is bepalend: voor elektrische velden maakt SBM onderscheid tussen metingen met en zonder aardreferentie. De HF-richtwaarden verwijzen naar piekmetingen van afzonderlijke bronnen. Bij sterk wisselende magnetische velden noemt SBM het 95e percentiel van duurmetingen, met bijzondere aandacht voor de nacht. Het 95e percentiel is de waarde waaronder 95% van de gemeten waarden blijft. Hierdoor wegen enkele korte, hoge uitschieters minder zwaar mee en ontstaat een beter beeld van het hogere niveau dat gedurende langere tijd aanwezig is. Een momentmeting en een duurmeting geven dus verschillende informatie.
Waarom wordt de SBM-2024 gebruikt?
Binnen de bouwbiologie wordt de SBM-2024 veel gebruikt omdat de richtlijn zich richt op langdurige blootstelling binnen woon- en slaapomgevingen.
Belangrijke uitgangspunten van de richtlijn zijn:
Aandacht voor langdurige blootstelling in woonomgevingen
Focus op rust, herstel en voorzorg
Praktische beoordeling van woon- en slaapruimtes
Periodieke updates op basis van praktijkervaring en wetenschappelijke ontwikkelingen
De SBM-2024 vormt daarmee een praktisch hulpmiddel om meetwaarden in de leefomgeving te interpreteren.
Wetenschappelijke achtergrond en relatie met EUROPAEM
Een ander beoordelingskader is beschreven in de EUROPAEM EMF Guidelines, een peer-reviewed publicatie in Reviews on Environmental Health.
EUROPAEM is een afzonderlijke publicatie met aanbevelingen voor gezondheidsprofessionals. SBM-2024 is een zelfstandig bouwbiologisch kader. EUROPAEM wordt daarin als een van de vergelijkingsbronnen genoemd; SBM is geen rechtstreekse vertaling van deze publicatie.
In grote lijnen kan het onderscheid als volgt worden gezien:
EUROPAEM (2016), medisch kader gericht op EMV-gerelateerde gezondheidsvragen.
SBM-2024 (IBN), bouwbiologisch kader gericht op meten, interpreteren en verbeteren van binnenruimtes.
ICNIRP (2010/2020), internationale richtlijnen die grotendeels de basis vormen voor wettelijke blootstellingslimieten.
De SBM-2024 kan daarmee worden gezien als een praktische toepassing van voorzorg binnen woon- en leefomgevingen.
ICNIRP en SBM-2024, verschil in uitgangspunt
ICNIRP geeft aanbevelingen ter bescherming tegen gezondheidseffecten die de commissie op basis van het beschikbare onderzoek als voldoende onderbouwd beschouwt. De limieten berusten onder andere op opwarming bij hoogfrequente velden en stimulatie van zenuwen bij laagfrequente velden. Het doel omvat bescherming bij zowel korte als langdurige blootstelling; ICNIRP is daarom niet uitsluitend een kader voor acute effecten.
De SBM-2024 hanteert een ander uitgangspunt. De focus ligt op langdurige blootstelling binnen woonomgevingen, met aandacht voor rust, herstel en voorzorg.
Daarom worden binnen de bouwbiologie aanzienlijk lagere referentiewaarden gebruikt, met name voor slaapruimtes en langdurige blootstelling.
Kort samengevat:
ICNIRP vormt grotendeels de basis voor wettelijke blootstellingslimieten.
De SBM-2024 richt zich op voorzorg en langdurige woonbelasting.
De twee kaders hebben daarmee een verschillend doel en uitgangspunt.
Kennisplatform Elektromagnetische Velden
Het Nederlandse Kennisplatform Elektromagnetische Velden geeft informatie over onderzoek, blootstellingslimieten en het Nederlandse beleid rond elektromagnetische velden.
Blootstellingslimieten en voorzorgsadviezen hebben een verschillend doel. Bij het beoordelen van een situatie is het belangrijk duidelijk te maken welk kader wordt gebruikt.
De SBM-2024 kiest expliciet voor lagere referentiewaarden vanuit het voorzorgsprincipe. Daardoor is de richtlijn vooral geschikt wanneer niet alleen naar wettelijke limieten wordt gekeken, maar ook naar rust en woonkwaliteit binnen de leefomgeving.
Aanvullend: de meetstandaard van Roman Schilling
Voor hoogfrequente metingen gebruik ik daarnaast de therapeutische meetstandaard van Roman Schilling als aanvullend beoordelingskader. Zijn grafiek brengt de gemeten vermogensdichtheid in verband met de prioriteit die hij aan maatregelen geeft.De grafiek maakt onderscheid tussen dag, nacht en een gevoelige situatie. Het is een afzonderlijk kader en geen onderdeel van de officiële SBM-2024. De benaming ‘therapeutisch’ is afkomstig uit Schillings standaard; EMV Bewust gebruikt de grafiek voor technische beoordeling en advies.
Hoe leest u de grafiek?
De horizontale as toont de HF-meetwaarde in µW/m². De schaal is logaritmisch: gelijke afstanden staan voor verhoudingen, niet voor gelijke optellingen. Hoe verder naar rechts, hoe hoger de gemeten vermogensdichtheid.Kies vervolgens de hoogte die bij de beoordeling past. De middelste lijn is nacht, de onderkant is dag en de bovenkant is gevoelig. Waar de meetwaarde die hoogte kruist, leest u de kleur af.
Waarom lopen de kleurgrenzen schuin?
Dezelfde meetwaarde kan daardoor een andere prioriteit krijgen. De grafiek beoordeelt de nacht strenger dan de dag en een gevoelige situatie strenger dan de nacht.De aanduidingen −6 dB en +6 dB geven een verschuiving van de beoordelingsgrenzen aan. Bij vermogensdichtheid komt 6 dB overeen met ongeveer een factor vier. De gemeten waarde verandert hierdoor niet; de gekozen beoordeling wel.
Een voorbeeld: 2 µW/m² valt in deze grafiek bij de dagbeoordeling rond de overgang van groen naar geel. Op de nachtlijn ligt dezelfde waarde in geel en bij ‘gevoelig’ in oranje. Dit laat zien waarom de plaats en het gebruik van een ruimte bij de beoordeling worden betrokken.
Voor een goede vergelijking moet duidelijk zijn hoe de waarde is gemeten: met welke apparatuur, binnen welk frequentiebereik, op welke plek en met welke meetinstelling. Piekwaarden, gemiddelde waarden en opgetelde banden zijn niet zonder meer uitwisselbaar.
Hoe past EMV Bewust de SBM-2024 toe?
Tijdens een meting worden elektromagnetische velden eerst technisch vastgesteld. Daarna worden de meetwaarden vergeleken met de passende referentiewaarden uit SBM-2024. Voor hoogfrequente velden kan ik daarnaast Schillings grafiek gebruiken. Ik vermeld welk kader bij de beoordeling is toegepast.
Op basis daarvan volgt een praktische vertaling naar mogelijke verbeterpunten en maatregelen die passen bij uw situatie.
Het doel is niet om een woning theoretisch perfect te maken, maar om inzicht te geven en waar mogelijk te werken aan een rustiger en stabieler binnenmilieu.
Wilt u eerst begrijpen wat er precies wordt gemeten? Bekijk dan ook de pagina Wat is EMV?.
Externe downloads en bronnen
Onderstaande documenten zijn handig wanneer u de richtlijnen of achtergrondinformatie zelf wilt raadplegen.
Vragen over meetwaarden of uw situatie?
Neem gerust contact op. Dan kijk ik met u mee wat in uw situatie zinvol en praktisch uitvoerbaar is.
Neem contact op