Normvergelijking en wetenschappelijke context
ICNIRP, Nederlandse voorzorgsrichtlijnen en de SBM-2024 hanteren verschillende uitgangspunten bij het beoordelen van elektromagnetische velden. Hieronder ziet u hoe deze kaders zich tot elkaar verhouden en wat dit in de praktijk betekent voor woon- en slaapomgevingen.
De ICNIRP-richtlijnen vormen in Europa de wetenschappelijke basis voor wettelijke blootstellingslimieten. Deze richtlijnen zijn primair gericht op het voorkomen van acute fysiologische effecten, zoals overmatige opwarming van lichaamsweefsel of directe zenuw- en spierprikkeling.
De SBM-2024 richtlijn kijkt vanuit een ander perspectief. Hierbij ligt de nadruk op langdurige blootstelling binnen woon- en slaapomgevingen, comfort, voorzorg en het creëren van een rustige leefomgeving.
Daardoor hanteren ICNIRP-richtlijnen aanzienlijk hogere referentieniveaus dan bouwbiologische richtlijnen zoals de SBM-2024. Waar ICNIRP zich vooral richt op het voorkomen van directe acute effecten, richt de SBM-2024 zich juist op het beperken van langdurige belasting in woonomgevingen, ook ruim onder de officiële referentieniveaus.
Hoogfrequente velden (HF)
Voorbeelden van bronnen zijn wifi, DECT, bluetooth, 4G en 5G.
ICNIRP richt zich bij hoogfrequente velden vooral op het voorkomen van thermische effecten.
De SBM-2024 beoordeelt langdurige belasting binnen woonomgevingen.
| Categorie | µW/m² |
|---|---|
| Laag belastend (groen) | < 0,1 |
| Licht verhoogd (geel) | 0,1 – 10 |
| Sterk verhoogd (oranje) | 10 – 1.000 |
| Zeer sterk verhoogd (rood) | > 1.000 |
ICNIRP-referentieniveau: 10 W/m² (10.000.000 µW/m²).
SBM-streefwaarde voor slaapruimtes: < 0,1 µW/m².
Het verschil tussen beide waarden weerspiegelt het verschil tussen wettelijke bescherming tegen acute effecten en bouwbiologische richtlijnen gericht op langdurige woonkwaliteit.
Magnetische wisselvelden (LF-M, 50 Hz)
Magnetische velden ontstaan wanneer er elektrische stroom loopt, bijvoorbeeld door hoogspanningslijnen, ondergrondse kabels of elektrische installaties.
ICNIRP werkt hierbij met een tijdsgemiddelde rms-waarde over zes minuten.
De SBM-2024 kijkt naar langdurige blootstelling en beoordeelt ook piekwaarden over langere meetperiodes.
| Categorie | µT (piek) |
|---|---|
| Laag belastend (groen) | < 0,02 |
| Licht verhoogd (geel) | 0,02 – 0,1 |
| Sterk verhoogd (oranje) | 0,1 – 0,5 |
| Zeer sterk verhoogd (rood) | > 0,5 |
ICNIRP-limiet voor het algemene publiek: 100 µT rms.
In epidemiologische studies worden langdurige gemiddelde blootstellingen boven ongeveer 0,3 – 0,4 µT regelmatig onderzocht in relatie tot mogelijke langetermijneffecten. In Nederland wordt 0,4 µT daarnaast gebruikt als voorzorgswaarde bij nieuwe situaties rondom hoogspanningslijnen.
Laagfrequente elektrische velden (LF-E, 50 Hz)
Elektrische velden ontstaan zodra er spanning aanwezig is, ook wanneer er weinig of geen stroom loopt.
ICNIRP richt zich hierbij op het voorkomen van directe zenuwstimulatie.
De SBM-2024 beoordeelt vooral rust en comfort binnen woon- en slaapomgevingen.
| Categorie | V/m |
|---|---|
| Laag belastend (groen) | < 1 |
| Licht verhoogd (geel) | 1 – 5 |
| Sterk verhoogd (oranje) | 5 – 50 |
| Zeer sterk verhoogd (rood) | > 50 |
ICNIRP-referentieniveau: 5.000 V/m.
SBM-streefwaarde voor rustplaatsen: < 1 V/m.
Wetenschappelijke context bij lagere blootstellingsniveaus
Naast onderzoek naar thermische effecten wordt internationaal ook onderzoek gedaan naar mogelijke biologische reacties bij lagere blootstellingsniveaus. Hierbij worden onder andere oxidatieve stress, neuro-hormonale processen en DNA-gerelateerde effecten onderzocht.
Voorbeelden van overzichtsstudies:
- Weller S.G. et al. (2025) – overzicht van studies waarin biologische effecten ook onder ICNIRP-referentieniveaus worden besproken.
- Yakymenko I. et al. (2015) – overzichtsstudie waarin oxidatieve stress wordt besproken bij langdurige RF-blootstelling.
De interpretatie van deze onderzoeken verschilt binnen de wetenschap. Deze discussies vormen mede de achtergrond van het voorzorgskarakter van bouwbiologische richtlijnen zoals de SBM-2024.
Wat betekent dit in de praktijk?
Binnen EMV Bewust worden meetwaarden technisch vastgesteld en vervolgens vergeleken met zowel wettelijke referentieniveaus als bouwbiologische richtlijnen zoals de SBM-2024.
Het doel hiervan is om inzicht te geven in de elektromagnetische situatie binnen woon- en slaapomgevingen en waar mogelijk ondersteuning te bieden bij het creëren van een rustigere leefomgeving.