De vraag of elektromagnetische straling invloed kan hebben op de gezondheid wordt al jaren onderzocht. Internationale blootstellingslimieten zijn vooral gebaseerd op het voorkomen van opwarming van weefsel. Tegelijkertijd verschijnen er regelmatig nieuwe studies die ook kijken naar andere mogelijke biologische effecten.
In een recente editie van het wetenschappelijke overzicht ElektrosmogReport zijn verschillende onderzoeken samengebracht die de relatie tussen elektromagnetische velden en gezondheid onderzoeken. Daarbij komen onder andere vruchtbaarheid, hersenfunctie, kankeronderzoek en effecten op dieren aan bod.
Bron van het overzicht:
Diagnose:Funk – ElektrosmogReport
Zoals bij vrijwel elk wetenschappelijk onderwerp geldt ook hier dat één studie nooit het volledige beeld geeft. Toch kan het waardevol zijn om het geheel van studies te bekijken en te zien welke patronen daarin naar voren komen.
Onderzoek naar elektromagnetische straling en vruchtbaarheid
Een aantal recente studies richt zich op de mogelijke invloed van elektromagnetische velden op het voortplantingssysteem.
In een dierstudie waarbij zwangere ratten werden blootgesteld aan een signaal rond 3,5 GHz werden veranderingen gevonden in het testisweefsel van de nakomelingen. Onderzoekers rapporteerden onder andere veranderingen in spermaproductie en aanwijzingen voor DNA-schade.
Onderzoek:
PubMed – studie naar 3,5 GHz en voortplantingssysteem
In verschillende studies wordt oxidatieve stress genoemd als mogelijk biologisch mechanisme. Daarbij ontstaan er meer vrije radicalen in cellen dan het lichaam kan neutraliseren, wat kan leiden tot schade aan cellen en weefsels.
Effecten van elektromagnetische velden op hersenen
Naast vruchtbaarheid kijken onderzoekers ook naar mogelijke effecten van elektromagnetische straling op het zenuwstelsel.
In een studie werd bijvoorbeeld gekeken naar veranderingen in de hippocampus na blootstelling aan radiofrequente elektromagnetische velden. De hippocampus is een hersengebied dat een belangrijke rol speelt bij geheugen en leerprocessen.
Onderzoek:
PubMed – studie naar hersenen en hippocampus
De onderzoekers vonden veranderingen in synaptische processen en gedrag bij de onderzochte dieren. Dergelijke studies geven vooral inzicht in mogelijke biologische mechanismen.
Epidemiologisch onderzoek en hersentumoren
Naast laboratoriumonderzoek wordt ook epidemiologisch onderzoek gedaan naar elektromagnetische straling en gezondheid.
Een bekende onderzoeker op dit gebied is de Zweedse oncoloog professor Lennart Hardell. Zijn onderzoeksgroep publiceerde meerdere studies waarin langdurig en intensief mobiel telefoongebruik werd onderzocht in relatie tot hersentumoren.
Overzicht van zijn onderzoek:
PubMed – overzicht van onderzoek door Hardell en Carlberg
In deze publicatie wordt beschreven dat langdurig mobiel telefoongebruik mogelijk samenhangt met een verhoogd risico op bepaalde hersentumoren, zoals gliomen.
Epidemiologisch onderzoek toont statistische verbanden. Dat betekent niet automatisch dat er een direct oorzakelijk verband bestaat, maar dergelijke resultaten spelen wel een belangrijke rol bij het beoordelen van mogelijke gezondheidsrisico’s.
Mogelijke effecten op dieren
Naast onderzoek bij mensen wordt ook gekeken naar mogelijke effecten van elektromagnetische velden op dieren.
Zo zijn er studies die kijken naar vogels die het aardmagnetisch veld gebruiken voor navigatie. Sommige onderzoeken suggereren dat elektromagnetische velden deze magnetische oriëntatie kunnen beïnvloeden.
Review artikel:
PubMed – review over effecten op dieren en navigatie
Onderzoekers beschrijven daarbij mogelijke effecten op navigatiegedrag en oxidatieve stress bij verschillende diersoorten.
Richtlijnen en blootstelling in de praktijk
Bij de beoordeling van elektromagnetische straling spelen blootstellingsrichtlijnen een belangrijke rol.
Internationale richtlijnen zoals die van ICNIRP zijn voornamelijk gebaseerd op thermische effecten, dus op het voorkomen van opwarming van weefsel. In de praktijk worden daarnaast ook andere richtlijnen gebruikt, bijvoorbeeld de SBM-2024 richtlijn voor bouwbiologie.
SBM-2024 hanteert aanzienlijk lagere richtwaarden voor langdurige blootstelling, met name in slaapruimtes. Deze richtlijn is gebaseerd op een voorzorgsbenadering en houdt rekening met mogelijke biologische effecten bij lagere veldsterkten.
Voor hoogfrequente straling gelden volgens SBM-2024 bijvoorbeeld de volgende richtwaarden voor slaapplaatsen:
Streefwaarde
minder dan 0,1 µW/m²
Sterke afwijking
boven 10 µW/m²
Extreme afwijking
boven 1000 µW/m²
Dergelijke richtlijnen worden in de praktijk vaak gebruikt door EMV-meetspecialisten om blootstelling in woningen te beoordelen.
Elektromagnetische straling in huis meten
In de praktijk blijkt dat veel mensen niet goed weten welke elektromagnetische velden er in hun woning aanwezig zijn. Bronnen kunnen bijvoorbeeld zijn:
- wifi-routers
- DECT-telefoons
- elektrische installaties
- zendmasten in de omgeving
Met een EMV-meting wordt zichtbaar welke velden aanwezig zijn en waar ze vandaan komen.
Meer informatie over hoe zo’n meting werkt:
Hoe werkt een EMV-meting?
Pas wanneer duidelijk is welke bronnen aanwezig zijn, kan ook gekeken worden welke maatregelen in een specifieke situatie zinvol zijn.
Bewust omgaan met elektromagnetische velden
De wetenschap rondom elektromagnetische straling en gezondheid ontwikkelt zich nog steeds. Nieuwe studies voegen telkens nieuwe inzichten toe.
Voor veel mensen begint bewust omgaan met elektromagnetische velden daarom met inzicht in hun eigen leefomgeving. Metingen kunnen helpen om de situatie in huis duidelijk in kaart te brengen en waar nodig gerichte maatregelen te nemen.
Meer lezen over elektromagnetische velden
Wilt u meer weten over elektromagnetische velden in en rondom woningen? Op de website van EMV Bewust vindt u aanvullende informatie over metingen, mogelijke bronnen van straling en de werkwijze tijdens een onderzoek.
Meer over mogelijke stralingsbronnen in huis:
Elektromagnetische straling in huis: 10 bronnen die veel mensen niet kennen
Lees hoe een EMV-meting in een woning of werkplek in zijn werk gaat:
Uitleg over EMV-metingen
Meer achtergrond over EMV Bewust en de werkwijze:
Over EMV Bewust